Hỏi: Tôi bị viêm tụy cấp, xuất viện cách 2 tháng, hiện sức khỏe đã hồi phục, nhưng nghe nói sẽ dễ bị biến chứng sang viêm tụy mạn. Vậy làm thế nào để biết có bị bệnh này không và điều trị ra sao?

hongtam…@yahoo.com

Trả lời: Viêm tụy tạng mạn tính là tình trạng chức năng của tụy bị suy giảm trong một thời gian dài, do bị tổn thương trong nhu mô hay các ống tuyến tụy.

Triệu chứng gợi ý viêm tụy mạn tính thường gặp nhất là đau bụng, đau vùng bụng trên rốn, có lúc đau xuyên ra sau lưng, đau tăng khi ăn no, rối loạn tiêu hóa (cầu phân lỏng nhiều lần trong ngày, có váng mỡ). Khi có nang giả tụy lớn chèn ép vào tá tràng và các tạng xung quanh nó có thể gây triệu chứng nôn sau ăn, phù do tắc tĩnh mạch cửa, vàng da do tắc mật…

Viêm tụy mạn tính thường diễn biến kéo dài, âm ỉ nhiều tháng, làm cơ thể người bệnh ngày một suy mòn do đau, do không dám ăn (ăn no gây đau bụng), do cầu phân lỏng kéo dài, do kém hấp thu.

Nhiều nguyên nhân có thể gây nên bệnh lý viêm tụy tạng mạn tính, thường gặp nhất là sau một đợt bị viêm tụy cấp nhưng không được điều trị tốt, do uống nhiều rượu, tụy tạng có bất thường (sỏi, phân đôi), suy dinh dưỡng kéo dài, cắt đoạn dạ dày (do viêm, loét hay u dạ dày), viêm tuỵ mạn tính tự miễn.

Để chẩn đoán xác định bệnh viêm tụy tạng mạn tính, cần dựa vào triệu chứng cơ năng, xét nghiệm và các thăm dò về hình ảnh. Xét nghiệm máu thường có tình trạng tăng cholesterol và triglyceride, canxi máu giảm. Xét nghiệm phân có nhiều tế bào mỡ (>10% trọng lượng phân).

Siêu âm bụng và chụp cắt lớp vi tính cho thấy hình ảnh tụy tạng kích thước nhỏ, nhu mô không đồng nhất, bờ mấp mô, ống tụy có thể co nhỏ lại hoặc giãn lớn xen kẽ nhau. Đôi khi thấy hình ảnh sỏi tụy hoặc nang giả tụy kèm theo.

Viêm tụy mạn nên được chẩn đoán sớm, điều trị đúng và đủ liệu trình mới đạt kết quả khả quan. Thường điều trị nội khoa trước, bao gồm dùng thuốc (giảm đau, chống nhiễm trùng, kháng viêm, bổ sung men tụy và các vitamin cần thiết, bảo vệ ống tiêu hóa…), chế độ ăn uống hợp lý (ăn ít mỡ và đạm, bỏ rượu, thức ăn giàu vitamin A, B và sắt (ngũ cốc, cá), nếu có kèm tăng đường huyết thì phải hạn chế ăn chất ngọt. Trong trường hợp bị bệnh lâu ngày, cơ thể suy kiệt nặng thì phải được nuôi dưỡng qua sonde dạ dày hoặc bằng đường tĩnh mạch.

Điều trị can thiệp ngoại khoa như nội soi mật tụy ngược dòng được chỉ định để lấy sỏi tụy, chọc hút dịch nang giả tuỵ, cắt hạch giao cảm để giảm đau nếu dùng thuốc giảm đau không có đáp ứng. Khi điều trị nội khoa thất bại, không thực hiện được nội soi thì có thể cho phẫu thuật trong một số trường hợp như nối thông ống tụy - hỗng tràng, lấy sỏi tụy, cắt bỏ một phần hay toàn bộ tụy nếu cần.

ThS.BS. Võ Thị Quỳnh Như

Trung tâm Family - Bác sĩ Gia đình Đà Nẵng

http://www.familyhospital.vn/

Nhận lời mời của báo Tuổi trẻ, từ 15/12/2009, Bác sỹ của Trung tâm Bác sỹ gia đình Đà nẵng trở thành cộng tác viên thường xuyên của tờ báo nổi tiếng này. Vào thứ 5 hàng tuần có bài của bác sỹ Family trên trang 24G Miền Trung, trong chuyên mục Bác sỹ gia đình.